Anna Regulska
Instruktorski Kurs Kwalifikacyjny
Gr. g – taniec współczesny

ściągnij wersję w pdf


WSTĘP
Mówi się o polskich tańcach narodowych, że właściwą historycznie dla nich formą, jest właśnie forma towarzyska. Fakt ten zdaje się zapomniany został w XX wieku. Dopiero w latach 70-tych ukazały się pierwsze efekty powrotu do tradycji. W latach 90- tych z kolei już na dobre upowszechniła się forma towarzyska polskich tańców narodowych.
Zjawisko polskich tańców narodowych w formie towarzyskiej postaram się przedstawić i scharakteryzować w poniższym opracowaniu.
Dla tego celu skorzystałam zarówno z publikacji osób zajmujących się profesjonalnie turniejami tańców polskich, jak i z: wywiadów przeprowadzonych z tancerzami i instruktorami (część jest mojego autorstwa, część stanowi wyniki badań innych osób zainteresowanych tym tematem), z wypowiedzi tancerzy i instruktorów dyskutujących na dwóch forach (forum www.tancepolskie.pl oraz grono.net) oraz z materiałów audiowizualnych – nagrania z turniejów.
Poniżej znajdzie się wiele cytatów z wypowiedzi osób zaangażowanych w turnieje tańców polskich. Dla wyróżnienia tych cytatów, przy każdym z nich postawię symbol [OZ]

Polskie tańce narodowe w formie towarzyskiej
Polskimi tańcami narodowymi stały się te tańce regionalnego pochodzenia, które rozpowszechniły się na całą Polskę i tak spopularyzowały, że utraciły swój pierwotny związek z regionem i stały się ogólnopolskimi tańcami towarzyskimi. Za takowe uważa się poloneza, krakowiaka, oberka, mazura i kujawiaka.

Rys historyczny
„Namiastek rywalizacji par tanecznych w polskich tańcach narodowych można doszukiwać się na balach i zabawach (szczególnie w XIX wieku), gdzie oceny popisów dokonywali uczestnicy imprezy a nagrodą była popularność w swoim środowisku”
Forma towarzyska była więc, jak widać, najnaturalniejszą dla tańców polskich. Na jakiś czas jednak zniknęła. W latach 70-tych XX wieku profesor Marian Wieczysty próbował ją jednak przywrócić, jednocześnie instytucjonalizując. „Pierwszą udaną próbą zorganizowania rywalizacji par tanecznych w tych tańcach i to w randze mistrzostw Polski podjął w latach 1977-1979 profesor Marian Wieczysty z Krakowa wspólnie z Federacją Stowarzyszeń i Klubów Tanecznych w Polsce. Przez trzy kolejne lata odbywały się w Krakowie konkursy prezentujące jednocześnie turniejowy taniec towarzyski i polskie tańce narodowe w formie towarzyskiej.” Po jego śmierci jednak znów na 15 lat zaprzestano organizowania turniejów.
Zjawisko w polskim nieprofesjonalnym ruchu tanecznym polegające na organizacji imprez – konkursów, na których pary prezentują swoje umiejętności i rywalizują ze sobą , już na dobre rozpoczęło się w 1994. Wtedy to uczestnicy (laureaci) pionierskich konkursów organizowanych przez profesora Mariana Wieczystego przejęli jego dzieło. Od podanej daty dzięki Mariuszowi Krupińskiemu corocznie w Olsztynie odbywają się turnieje tańców polskich. Podobnie dzięki Danucie i Jarosławowi Wojciechowskim dzieje się w Warszawie od roku 1997.

GENERALNIE O TURNIEJACH

Z biegiem lat turnieje doczekały się silnej instytucjonalizacji, określenia reguł itp. „Merytorycznym oparciem dla nowopowstającej formy tanecznej były i nadal są ustalenia Rady Ekspertów ds. Folkloru Ministerstwa Kultury i Sztuki”
Od marca 2000 roku „[p]atronat i nadzór organizacyjny nad ruchem realizującym ideę krzewienia tańców polskich sprawuje (…) Stowarzyszenie Polska Sekcja Międzynarodowej Rady Stowarzyszeń Folklorystycznych Festiwal i Sztuki Ludowej – CIOFF. CIOFF jest organizacją afiliowaną przy UNESCO na statusie oficjalnej organizacji pozarządowej i zrzesza 85 państw członkowskich. Utworzona przy polskiej sekcji CIOFF Komisja ds. Tańców Polskich kieruje realizacją wszystkich poczynań organizacyjnych, regulaminowych i szkoleniowych.”

Kryterium podstawowego podziału turniejów jest ich zakres terytorialny. Na tej podstawie wyodrębnione zostały turnieje regionalne i ogólnopolskie.
Różnicą, prócz zasięgu terytorialnego, jest, zwyczajowo, czas trwania takich turniejów (regionalne zazwyczaj trwają jeden dzień, ogólnopolskie weekend lub czasem nawet 5 dni), kategorie startujących par (turnieje regionalne to turnieje rangi B – startują w nich tancerze tej właśnie klasy), ale przede wszystkim ich ranga i prestiż.

Od 2001 raz w roku odbywa się turniej o mistrzostwo polski. Pierwszy odbył się w Olsztynie (tegoroczny również). Jest to szczególnie ważne wydarzenie dla tańców narodowych w formie towarzyskiej.
Taki turniej ma największy prestiż, za czym idą też większe „nagrody” dla uczestników – turnieje o mistrzostwo polski punktowane są podwójnie. Na Mistrzostwach Polski w Tańcach Polskich startują jedynie pary klasy A z kategorii II, III, IV i V oraz pary z kategorii VI, VII. Do tego roku startowały też pary z kategorii I – w tym roku przyznano ostatni tytuł mistrza polski w tej kategorii.
Ponadto turnieje mistrzowskie uważa się za „okno na turniejowy taniec”. Tutaj najlepsze pary pokazują często nowy repertuar, nowe tendencje. „(…) cała otoczka stwarza poczucie, że to najważniejsze wydarzenie w roku turniejowym – pary ostro trenują, często zaskakują nowymi choreografiami czy strojami.” [OZ]
W celu ocenienia najlepszych par właśnie raz w roku zbiera się wyjątkowy skład sędziowski: „ Istotną i świadczącą o prestiżu tego wydarzenia różnicą jest skład sędziowski – tylko raz w roku w jury zasiadają wyłącznie sędziowie eksperci i konsultanci, a więc najwięksi specjaliści w dziedzinie tańców narodowych.” [OZ]


W lipcu 2005 roku w Olsztynie obył się po raz pierwszy turniej w konkurencji „kara mazurowe”. Jest to nowa konkurencja polegająca na rywalizacji czteroparowych zespołów. Nowa biorąc pod uwagę formę towarzyską polskich tańców narodowych, tradycje jednak oczywiście ma długie. „Konkursy „kar mazurowych” są okazją do przypomnienia, że takimi umiejętnościami tańczenia mazura, wyniesionymi ze szkoły, legitymowała się wykształcona młodzież polska w XIX wieku, chronią przed zapomnieniem ten piękny polski obyczaj taneczny i przywracają chęć jego tańczenia.”

Dojrzewa jeszcze również ostateczna koncepcja rywalizacji kolejnej konkurencji – „dowolnej kompozycji tańców polskich”

Kategorie wiekowe
Rywalizacja na turniejach tańców polskich podzielona jest obecnie na 7 kategorii wyodrębnianych ze względu na wiek uczestników. Do każdej z kategorii przypisany jest określony repertuar tańców, które para jest zobowiązana wykonać podczas turnieju. Musi być on zgodny z systematyką tańców polskich stworzonych przez Komisję ds. Tańców Polskich
W kategoriach II, III, IV i V pary ponadto rywalizują w dwóch klasach: A – która to grupuje pary prezentujące wyższe umiejętności – oraz B – gdzie prezentują się pary o niższych umiejętnościach, bądź też pary rozpoczynające starty.
Poniżej tabelka, określająca wiek determinujący przydział pary do określonej kategorii oraz repertuar określony dla danej kategorii. I 7-9 Polka, krakowiak, ew taniec regionalny II (A i B) 10-12 Polka, krakowiak, ew taniec regionalny III (A i B) 13-15 Polka, krakowiak, oberek IV (A i B) 16-18 Krakowiak, oberek, kujawiak, mazur V (A i B) 19-30 Krakowiak, oberek, kujawiak, mazur VI 31-40 Kujawiak, mazur, oberek VII Ponad 40 Kujawiak, mazur
Kryteria oceny
Występy par oceniane są według 5 kryteriów określonych i zatwierdzonych przez Komisję ds. Tańców Polskich PS CIOFF. Są to:
1. muzykalność: wrażliwość na elementy składowe muzyki oraz zdolność emocjonalnego przeżywania muzyki
2. styl i charakter tańca: „właściwy dla określonego tańca zespół względnie stałych cech charakterystycznych dotyczących jego wykonania, sposobu zachowania się w tańcu i sposobu wyrażania emocji ukształtowanych przez tradycję, estetyczne tendencje różnych epok oraz indywidualne predyspozycje wykonawców.”
3. technika taneczna: prawidłowy sposób wykonywania tańca
4. ogólny wyraz artystyczny: „zdolność i umiejętność takiego zaprezentowania tańca, które w oparciu o odpowiednio wysoką lub mistrzowską technikę taneczną zamierza sprostać lub spełnia wymogi sztuki – piękna, harmonii i estetyki.”
5. przestrzeganie repertuaru kroków


TURNIEJE – ORGANIZACJA, PRZEBIEG, ATMOSFERA


Organizacja turniejów
Organizacja turnieju, czy to regionalnego czy ogólnopolskiego, jest bardzo złożonym procesem wymagającym ogromnego zaangażowania, pracy i środków. Konieczne jest zorganizowanie oczywiście samego miejsca odbywania się turnieju (które musi spełniać określone warunki), ale też noclegów, posiłków, akompaniamentu, oświetlenia, imprez towarzyszących. Przed wydarzeniem trzeba oczywiście znaleźć sponsorów i zrobić odpowiednią reklamę.
Turnieje co do zasady odbywają się w szkołach, halach, salach sportowych, ale zdarzają się też inne miejsca – przykładowo w kopalni soli w Wieliczce. Sale muszą mieć odpowiednią nawierzchnię i określone wymiary (według standardów określonych przez CIOFF).
Miejsca odbywania się turniejów zazwyczaj ozdabiane są kwiatami, drapowanymi tkaninami, balonami. Oczywiście widać również banery reklamowe itp.

Najlepiej zorganizowane imprezy, najpełniej popularyzujące tańce polskie, mają szanse otrzymać status „turniejów gwiazdkowych”. Takie odznaczenie może sprawić, że turniej stanie się bardziej popularny wśród par – jest bowiem duża szansa, że będzie dobrze zorganizowany. Co więcej parom startującym na takim turnieju naliczane są dodatkowe punkty.

Przebieg turnieju
Turnieje, z uwagi na pełnioną rolę i tradycyjne odniesienia, rozpoczynają się co do zasady bardzo uroczyście. „Dla podkreślenia związku tej tradycji z polską tożsamością narodową, rozpoczęcie wszystkich turniejów o wymiarze ogólnopolskim powinno przewidywać: uroczystego poloneza z udziałem wszystkich par, odegranie hymnu narodowego oraz wywieszenie lub wciągnięcie na maszt flagi narodowej, flagi CIOFF i flagi Komisji ds. Tańców Polskich.”

Turnieje trwają od jednego do 5 dni. Samej rywalizacji par towarzyszy wiele dodatkowych imprez. „Konkursy to nie tylko realizacja, to także funkcja edukacyjno – rekreacyjna. Udział w szkoleniu i startach uzupełnia niejako automatycznie wykształcenie ogólne tancerzy. Przygotowanie zaś dla nich wycieczek krajoznawczych, do muzeum, kina, teatru, udział w relaksującej zabawie na wrotowisku, kuligu czy tanecznym spotkaniu integracyjnym wymagają od organizatorów dużego nakładu sił, a niekiedy również środków.”

Wszystkie rywalizujące pary ubrane są w stroje wieczorowe. Mimo iż trendy w strojach idą w różne nowe strony, na przykład używania wzorów hiszpańskich, to doceniane jest użycie przez pary, szczególnie kobietę, akcentów charakterystycznych dla wzornictwa polskiego.


Atmosfera na turnieju
Do scharakteryzowania atmosfery panującej na turnieju chciałabym posłużyć się wypowiedziami osób, które bardzo dobrze poznały ją osobiście. Część wypowiadających się tancerzy i instruktorów miała okazję uczestniczyć w turniejach wiele lat z rzędu, stąd są w stanie nie dość, że opisać, jak takowe wyglądają, ale również porównać trendy.
Teperek Ryszard, Tańce Polskie w Formie Towarzyskiej

Atmosfera kiedyś
Jedna z osób wypowiadających się na forum społecznościowym tak scharakteryzowała pierwszy turniej organizowany przez Mariusza Krupińskiego w Olsztynie (1994) – „młodzi tancerze ubrani w dresy, getry i spódniczki lambadówki dumnie prezentowali swoje jeszcze niepewne umiejętności taneczne.” [OZ]
Wszyscy uczestnicy turniejów sprzed kilku lat bardzo podkreślają otwartą, ciepłą atmosferę, integrację międzyzespłową, wzajemną pomoc. Piszą o zawiązanych bliskich i mocnych przyjaźniach.
Poniżej dwie wypowiedzi wieloletnich uczestników turniejów tańców polskich bardzo opisowo oddające panującą atmosferę.
„Turnieje Tańca to bardzo długa historia w której wiele lat udawało mi się zapisywać kolejne karty – nie zawsze te najciekawsze. Mój pierwszy turniej to Ursynowska Róża w chyba 1996 roku (tak mi się wydaje) – bo chyba wtedy pierwsza róża była. Nie zapomniane chwile na parkiecie, początki przyjaźni między zespołami (…). Impreza na której stał wielki wiejski stół wisiałą kiełbasa i inne rarytasy typu smalec; ) wszystko to sprawiało nieprawdopodobną atmosferę. Najważniejszy jednak był wówczas taniec.” [OZ]
„Moje pierwsze turniejowe wspomnienia to połowa 2003 roku – czas kojarzący mi się z dobrą zabawą i jednością wśród tancerzy. Wspólne międzyzespołowe „pokoje” w klasach, spanie na łóżkach polowych, imprezy korytarzowe niejednokrotnie niemal całonocne, z dyskotekami organizowanymi, bo komuś udało się pożyczyć magnetofon, ale przede wszystkim wzajemna życzliwość, pomoc, otwartość. Powitania po miesięcznym niewidzeniu się i pożegnania ze łzami w oczach. Wspólne próby w piątkowy wieczór prze turniejem, gdy bardziej doświadczeni koledzy i koleżanki z innych ośrodków pomagali poprawić najbardziej rzucające się w oczy błędy. Bezpośredniość i uśmiech „starych” turniejowiczów witający nowicjuszy. Wreszcie sam turniej – wejście i zejście z parkietu w jedno miejsce, gdzie wszyscy z jednej, dwóch butelek wody czerpali dodatkową energię, wzajemne gratulacje po każdym ocenionym tańcu i radość, choćby z jednej wyższej noty, wspólne pokazy par mistrzowskich lub finałowych, podczas których prezentowaliśmy na poczekaniu wymyślane układy, by pokazać, że trzymamy się razem, bawimy się tańcem i nie ma między nami chorej rywalizacji.” [OZ]

Część z tych osób, które miały przyjemność bywać na turniejach od wielu lat, sugeruje, że w ich opinii obecna atmosfera wygląda inaczej. Ich zdaniem zauważalna jest mniejsza integracja między zespołami, za to większa rywalizacja. Postulują oni, aby wrócić do starych czasów.
„te czasy niestety już za nami… Zgubieni w dążeniu do zdobycia większej ilości punktów i kolejnego „pudła”, zamknięci w swoich pokojach, ukrycie podczas prób, by ktoś nie podpatrzył co tym razem pokażemy, walczymy na parkiecie jakby od tego zależało nasze życie… Co się z nami stało? Może czas się na chwile zatrzymać, spojrzeć wstecz i wyciągnąć wnioski. W gruncie rzeczy wszyscy, którzy mieliśmy szczęście brać udział w tamtych turniejach wiele byśmy dali za choćby chwile w starej atmosferze. To nie hotel, catering, piękny parkiet i atrakcje dodatkowe stanowią o wartości turnieju, ale atmosfera wśród uczestników.” [OZ]


Atmosfera teraz
Jednak warto zwrócić uwagę na wypowiedzi osób, które do tej formy aktywności dołączyły później i jeżdżą na turnieje od niedawna. Ich zdaniem atmosfera nadal jest bardzo serdeczna, przyjacielska. Wszyscy oni podkreślają aspekty towarzyskie tych imprez, wzajemną pomoc, działania fair play.

rywalizacja
Rywalizację wszyscy respondenci oceniają ją jako, co do zasady, zdrową, fair play.
„według mnie atmosfera na turniejach jest bardzo przyjazna, przyjaźń i miłość kwitnie. Z racji tego, że grono uczestników jest dość wąskie, wszyscy się znają lub przynajmniej kojarzą. Z pewnością są zespoły, które bardziej ze sobą rywalizują, ale nie odczuwa się tego jakoś specjalnie. Owszem, na parkiecie każdy daje z siebie, ile może, jednak i tu rywalizacja ma charakter, powiedzmy, koleżeński. Mnóstwo ludzi z konkurencyjnych zespołów się przyjaźni, dopinguje sobie wzajemnie, gratuluje w przypadku zwycięstwa. Stres jest, ale czy duży – to kwestia indywidualna.” [OZ]
Podkreślają znaczenie niepisanych zasad istniejących pomiędzy uczestnikami turniejów. Można powiedzieć, że ich wypowiedzi świadczą o istnieniu oddolnej etyki turniejów oraz nieformalnej kontroli społecznej. Przykładowo: „(…)wiadomo, tańczymy w obuwiu, które w każdej chwili może się rozsypać komuś sznurówka pęknie, podeszwa się odklei – były właśnie takie przypadki, że z innego zespołu pożyczali sobie obuwie. Na samym parkiecie chodzi o to, żeby sobie nie przeszkadzać. Tego nie trzeba mówić, ale tak jest, czyli po prostu sami od siebie tego wymagamy. To nie jest nigdzie zapisane, ale wszyscy tego przestrzegają i to wynika ze starszych grup, bo to właśnie starsze pary mają pewne zasady pewną kulturę bycia i to nie pozwala, żeby przeszkadzać innym parom. A poza parkietem jest pełna integracja. Nie ma niezdrowej rywalizacji. Bawimy się wszyscy razem. Udzielamy sobie wzajemnie uwag.” [OZ]

Oczywiście zdarzają się również głosy podające przykłady zachowań nie będących działaniami fair play (mowa tutaj o zachowaniach zarówno uczestników jak i instruktorów/sędziów). Jednakże zazwyczaj podkreślone jest, że takie zachowania są raczej wyjątkiem niż regułą.
„niekiedy się zdarza taka nieskrywana radość z tego, że się komuś coś nie udało, ale generalnie to wszyscy są przyjaciółmi to jest pewne, że nie ma tutaj wrogów.” [OZ]
„(…) chociaż jest jedna rzecz to, że nie wszystkie pary mają ułożone układy zgodnie z regulaminem, a pomimo tego wygrywają i nikt się tym zbytnio nie przejmuje.” [OZ]

Co do zasady więc istnieje między osobami zaangażowanymi w turnieje tańców polskich niepisany regulamin akceptowanych zachowań, przekazywany z pokolenia na pokolenie, od którego odstępstwa zdarzają się bardzo rzadko i to zazwyczaj bez poważniejszych konsekwencji.


młodsi uczą się od starszych
Często poruszanym aspektem było zwrócenie uwagi na zjawisko uczenia się młodszych uczestników od starszych, bardziej doświadczonych tancerzy. I nie mam tutaj na myśli wyłącznie umiejętności tanecznych, choć to oczywiście też jest ważne. Przykładowo:
„Sama się na takich turniejach wychowywałam i mogę powiedzieć, że kiedyś byłam mocno wpatrzona w to, co robią starsze kategorie. Sama chciałam to osiągnąć – tańczyć tak jak oni. I teraz, kiedy już trochę podrosłam myślę, że osiągnęłam choć trochę tego, co sobie zamierzyłam, ale zawsze muszę szukać dalszej drogi do rozwoju, bo przecież nie można się zatrzymać i więcej nie rozwijać swoich możliwości.” [OZ]
Jednak starsi tancerze, zdaniem respondentów, przekazują młodszym dużo więcej – a mianowicie uczą ich obycia towarzyskiego, zachowania, zdrowego podchodzenia do sukcesów i porażek, pokory, odpowiedzialności za własne czyny, zdrowej formy rywalizacji. „(…) wiadomo, że dzieci nie mają obycia towarzyskiego takiego jak starsi i nawet, jeśli nie naśladują bezpośrednio to podświadomie widzą, jak się zachować, jak postępować w parze i w swojej grupie. Bo turnieje tańca ludowego to nie jest rywalizacja w niezdrowej formie. (…) Jest sympatia, nie ma niezdrowej rywalizacji. Dzieci uczą się zdrowej formy rywalizacji.” [OZ]


ZNACZENIE FORMY TOWARZYSKIEJ POLSKICH TAŃCÓW NARODOWYCH – SPOŁECZNE I INDYWIDUALNE
W wytycznych oficjalnych dla turniejów tańców polskich określone zostały podstawowe cele, do których powinny one dążyć. Są nimi:
1. popularyzacja polskich tańców narodowych oraz rozbudzenie ambicji i potrzeby ich tańczenia
„Rozbudzenie ambicji i potrzeby tańczenia polskich tańców narodowych jest próbą ochrony przed zapomnieniem tej części naszego niematerialnego dziedzictwa kulturowego, którą określamy jako wielowiekowy polski obyczaj taneczny.”
2. wzmacnianie więzi rodzinnych , stwarzanie dzieciom, młodzieży i dorosłym możliwości aktywnego spędzania wolnego czasu
3. pielęgnowanie tradycji polskiej i ochrona dziedzictwa narodowego
4. profilaktyki przed uzależnieniem dzieci i młodzieży

Znaczenie społeczne
Przez znaczenie społeczne turniejów tańców polskich rozumiem ich wpływ zarówno na całe społeczeństwo polskie (potencjalny wpływ), jak również na samo środowisko taneczne.
Poniżej chciałam przedstawić aspekty jakie poruszane są w kontekście społecznego znaczenia turniejów tańców polskich przez osoby w nich uczestniczące.

Wiele osób wymienia jako istotne wpływ tańców polskich i samych turniejów na utrzymanie tradycji narodowej. „Tańczę jednak na turniejach by podtrzymać tradycję narodową, aby nie dać zaginąć temu, co kiedyś zostało stworzone przez naszych dziadów, pradziadów, przodków. Myślę, że to właśnie jest piękne, że mamy coś, wobec czego wszyscy jesteśmy tak samo równi. Tradycja i taniec ludowy, a w szczególności taniec polski dają ludziom wiele zabawy, przyjemności, ale i pomagają utrzymać pamięć o tym, co było kiedyś, jak to wszystko wyglądało” [OZ]

Propagowanie tańców polskich przez turnieje jest więc jedną z form propagowania generalnie polskiej kultury. „Trzeba by zacząć od tego, że w społeczeństwie polskim jest mała świadomość tańca narodowego i sam fakt, że tańczymy takie tańce propaguje je i powoduje, że nasza kultura nie zaginie tak szybko, a mam nadzieję, że w ogóle nie zaginie(…)” [OZ]
Albo według innej osoby: „Dla społeczeństwa turniejowego to często całe życie, dla kultury to krok do przodu w propagowaniu tańców narodowych wśród coraz młodszych osób. Turnieje są potrzebne, ale dopóki reszta społeczeństwa nie otworzy się na to, co „nasze”, nie zerwie ze stereotypem folkloru i zespołów ludowych, ta forma będzie nadal tkwić w podziemiu.” [OZ]

Turnieje mają na celu jednak nie wyłącznie propagowanie kultury polskiej jako takiej, ale może nawet w szczególności, propagowanie polskich tańców narodowych jako przejawu tej kultury. Stąd spełniają one w pewnym sensie rolę reklamy. Tańce polskie „na parkiecie ożywają. Ponownie stają się wizytówką nas Polaków, naszej kultury, naszą dumą i obiektem zazdrości innych nacji."
Turnieje propagują tĘ technikę taneczną jako taką, próbują łamać zaistniałe na jej temat w społeczeństwie stereotypy, pokazywać jej atrakcyjność, w szczególności dla młodych ludzi.
„Dla społeczeństwa wydaje mi się że pokazują jak nasz taniec się rozwija i jak ciekawą formą może być. Ta forma jest według mnie jedyną formą, która ma szanse rywalizować z jazzem, współczesnym czy nowymi formami tanecznymi. Szkoda tylko, że tak mało ludzi jest tym zainteresowanych.” [OZ]

Wielu uczestników właśnie postrzeganie tańców polskich przez ogól społeczeństwa uważa za duży problem. Twierdzą, że młodzież nie jest zainteresowana tą formą aktywności, ponieważ istnieją kojarzone z nią krzywdzące stereotypy. „(…)niestety młodzież nie jest skłonna do tego, żeby tańczyć, a tym bardziej tańce ludowe. To jest dla nich śmieszne, być może upokarzające. Młodzież ma negatywne odczucie, jeśli chodzi o taniec ludowy i właśnie osoby starsze, które są bardziej podatne na tańczenie w parze, bo to jest taniec w parze, mogą na przykład propagować tę formę tańca, w jednocześnie uchronić przed zapomnieniem nasze piękne tańce narodowe [OZ] . Istnieje przekonanie, że taniec ludowy jest nieciekawy, nudny, niewymagający. Osoby zainteresowane twierdzą, że metodą na zmianę opinii społeczeństwa jest właśnie między innymi ukazywanie polskich tańców narodowych w formie towarzyskiej. Konkursy to współczesny, idący do przodu sposób na pokazanie ludziom, że taniec narodowy nie jest nudny – niestety nie jest to popularne, nie podąża za tym masa. Ludzie nie są w ogóle ciekawi historii (nie tak odległej przecież), swojego narodu, jego charakteru – a to wszystko mogliby „łyknąć” na przykład na takim turnieju.” [OZ]

Turnieje tańca polskiego mają na celu propagowanie wiedzy i świadomości polskiej kultury. Jednak w ich założeniach wyraźnie nie widnieje powrót do przeszłości jako taki, a raczej poznanie przeszłości, aby można było zbudować na niej przyszłość. „Każdy zdrowy naród ceni swoje dziedzictwo narodowe, ono jednak powinno być jedynie bankiem myśli, doświadczeń i wiedzy, fundamentem na którym powstaną mury nowych świątyń.”

Ostatnim aspektem, o którym wspomniałam już w poprzednim rozdziale, jest funkcja edukacyjne turniejów, jaką pełnią one dla biorących w nich udział uczestników, w szczególności dzieci i młodzieży. I to nie tylko pod względem tanecznym oraz pod względem poznawania kultury i historii kraju, ale również pod względem zdobywania kultury osobistej, obyczajów itp.

Znaczenie indywidualne
Bezsprzecznie uczestnicy turniejów tańców polskich są zgodni, że spełniają one ważną funkcję zarówno dla społeczeństwa jako całości, jak również dla społeczeństwa tanecznego. Kolejnym interesującym aspektem była funkcja, jaką te turnieje spełniają dla nich, dla uczestników, indywidualnie. Z ich wypowiedzi można było wyodrębnić kilka głównych aspektów.

Weryfikacja umiejętności
Dla osób zaangażowanych w taniec, w szczególności w uprawianie polskich tańców narodowych, turnieje w sposób oczywisty umożliwiają zweryfikowanie swoich możliwości. Mają szansę być ocenieni przez profesjonalnych ekspertów, jak również uzyskać uwagi od bardziej doświadczonych par. W ten sposób wiedzą nad czym muszą jeszcze pracować, dostają wskazówki, jak efektywnie rozwijać swoje umiejętności.

Aspekt towarzyski
Oczywiście turnieje spełniają funkcję nie tylko edukacyjną, sportową i rywalizacyjną, ale również towarzyską. Jak już wiele pisałam w poprzednim rozdziale, na turniejach, według ich uczestników, panuje bardzo przyjazna, otwarta atmosfera. Ponadto środowisko tam spotykające się jest stosunkowo nieliczne, stąd tym łatwiej powstają przyjaźnie i znajomości. Co więcej przy okazji turniejów jest wiele imprez i atrakcji towarzyszących, które jeszcze bardziej zacieśniają więzi między uczestnikami.

Oderwanie od rzeczywistości
Co ciekawe, wielu wypowiadających się wskazywało również na to, że uczestnictwo w turniejach pozwala im na oderwanie się od rzeczywistości, zapomnienie o codziennych sprawach. Atmosfera, zmiana środowiska pozwalają na psychiczny odpoczynek.

Bliski kontakt z kulturą narodową
Dla uczestników turniejów tańców polskich ważny również jest kontakt z przejawami kultury narodowej: „Najważniejsze w turniejach tańca polskiego jest to, że mogę mieć stały bliski kontakt ze sztukę naszych pradziadków ze sztuką narodową naszego kraju, bliską więź z tym, co kiedyś zostało stworzone i cieszę się, że mogę na zasadzie współzawodnictwa obcować z kolegami i razem z nimi bawić się samym tańcem” [OZ]

Znaczenie dla instruktorów
Specjalne znaczenie turnieje mają również dla instruktorów par na nich startujących. Mogą oni obserwować jak ich tancerze się realizują w tańcu, jak się rozwijają, poprawiają swoje umiejętności z turnieju na turniej. Dostają informacje zwrotną od innych instruktorów. „po turniejach można uzyskać informacje co do tego, w jaki sposób należy dalej pracować, na co zwrócić szczególną uwagę” [OZ] Dzięki turniejom ich trenowane pary widzą, do czego mogą dążyć. Mogą przez to stać się bardziej zaangażowane.

PODSUMOWANIE

Warto zwrócić uwagę, jak wielowymiarowe znaczenie, zdaniem osób zaangażowanych w formę towarzyską polskich tańców narodowych, mają turnieje. Znaczenie zarówno dla społeczeństwa jako takiego, jak i indywidualne, dla uczestników. Wydaje się, że taka forma jest bardzo potrzebna dla środowiska zajmującego się tańcami polskimi. Pozwala mu na rozwój, propagowanie tej aktywności w społeczeństwie.
Jednak najprostszy ale może jednocześnie najważniejszy argument za zajmowaniem się polskimi tańcami narodowymi w formie towarzyskiej podała jedna z tancerek wypowiadająca się na forum społecznościowym: „Taniec to dla nas wszystko, kochamy kulturę ludową, tańce, kochamy czystą rywalizacje i niech tak zostanie.” [OZ]



WYKORZYSTANE MATERIAŁY

Publikacje:

Mistrzostwa w Wieliszewie, www.taniecpolski.cioff.pl
Polskie tańce narodowe jako przekaz obyczajów minionych epok, free.art.pl/taniec/narod.htm
Ratajczak Grzegorz, Turnieje Tańca Polskiego jako forma samorealizacji uczestników i wychowania młodzieży, 2004
Teperek Ryszard, Tańce Polskie w Formie Towarzyskiej
Wojciechowski Jarosław, Komu potrzebne są mistrzostwa Polski w tańcach polskich?, www.taniecpolski.cioff.pl
Wojciechowski Jarosław, Sprawozdanie z mistrzostw, www.taniecpolski.cioff.pl
Wojciechowski Jarosław, Siła argumentów, www.taniecpolski.cioff.pl
Wojciechowski Jarosław, Polskie tańce narodowe - dziedzictwo i współczesność, www.wychowaniefizyczne.pl
www.tancepolskie.pl
www.taniecpolski.cioff.pl

inne materiały:
- przeprowadzone wywiady
- wypowiedzi wykorzystane w pracy licencjackiej
- wypowiedzi z forów społecznościowych: grono.net oraz tancepolskie.pl
- materiały audiowizualne –na youtube.com